E di Italia se shqiptarët e bënë atë të bashkuar?

E di Italia se shqiptarët e bënë atë të bashkuar?

204
0
SHPËRNDAJE

 gjithë arbëreshët janë heronj. Ata  thonë kundërtën nuk e njohin historinë”.

Xhuzepe Garibaldi (1807-1882)

Shqiptarët me pjesëmarrjen e tyre aktive e dhanë njëkontribut  madh  lëvizjetkombëtare  Europën e shek.XIX- ,pjesëmarrje e cila mund  quhet edhefenomenhistorik i kohës i një rëndësije  veçantë  e rradhit atë  popujt  heroikë. 

 kthehemi tek Revolucioni i Greqisë –1821 , pastaj luftën për pavarësinë e Rumanisëformësimin e Serbisë dhe  Malit  ZiPor sot e kemi fjalën për njëçlirim dhebashkimin tjetër  madh –  Italisë.

Pas Skënderbeut ,shek XV- shqiptarët gjetën strehim tokat e ItalisëAta u shpërndanë nga Abruzio e deri Siçili. Aty u gjenden edhe  parëtpasardhësit e Ilirëve.

Shqiptarët me Lëvizjen e Garibaldit  vitit 1860 e çuanItalinë  bashkimin dhepavarësimin e saj. Atdheu i dytë i arbëreshëve  vitet 1844 dhe 1848 u ballafaquame kryengritjet e mëdha  cilat shqiptarët ishin pjesërëndësishme e betejave përgjakshme dhe si  tillëedhe u burgosën edhe u persekutuan, u pushkatuan dhe u varën me thirrjen  gojë : “Rroftë liriarroftë Italia”.

Tirania e Burbonëve i nxiti  luftë kundër tyre eshearbëreshët si Paskuale Bafa dheXhuzepe Albanezitecilët u ndodhën edhe  qeverinë e shpallur  Republikës Napolit-1799.

Gjatë luftës për mbrojtjen e Republikës  RomësGaribaldit i shkoi mendja tek Anita,  e kishte lënë Nicë. Mori penën dhe i shkroi këto rreshta:

Anita ime e dashur… Ne luftojmë mbi Xhanikolo. Kypopull është i denjë për  kaluarën e tij  madheKëtu njeriu di  jetojë, di  vdesëkëtu njerëzit vritenme thirrjen “RroftëRepublika”. Vetëm një orë nga jetajonë  Romë vlen sa një shekull. E lumtura nënaime  lindi  një epokë kaq  bukur për Italinë!…

shoqja ishte grua guximtare, e gjeti rrugën për hyrë  qytetin e rrethuar. Dy ditë vonëmbi Xhanikoloduk një grua  u ndal dhe po fliste me ushtarët. Njeriprej tyre i tregoi se ku ndodhej Garibaldi. Ky  këtë çastktheu kokën dhesi  një ëndërr gëzimiturr drejt shoqes  adhuruar dhe e shtrëngoi  gjoksPastaj e mori për dore dhe u kthye nga shokët;

– Ja Anita imekëtej e tutje do  kemi një ushtar shumënga Arbëreshët dheBashkimi i Italisë) *

 vitin 1859 nisi lufta e dytë për çlirimin dhe bashkimin e Italisë. 
Kësaj here doli  skenën e historisë Xhuzepe Garibaldi, udhëheqësi legjendar i luftëravepër liri  popujve robëruar. Ai erdhi  Itali pas një përvoje  pasurluftarake dhe u vu  shërbim  shtetit  Piemontit për përgatitur fushatën kundër pushtuesveaustriakë.Garibaldi, i kthyer tanimë  një figurë simbol, do ngjallte shpresat e italianëve për çlirim e bashkim dheqindra patriotë do  viheshin nën urdhrat e tijHeroilegjendar zuri  përgatitej për luftën e madhe  e priste.Sipas strategjisë  tijkjodo  ishte një luftë globaledo  përfshinte gjithë Italinë e copëzuarPër këtëaifilloi përgatitet duke ideuar një fushatë ushtarake do niste me zbarkimin e njëekspedite  brigjet e Sicilisëprojektimin dhe realizimin e kësaj ndërmarrjeje madhehistorike do  luanin një rol  rëndësishëm revolucionariitalianRoselino Pilo dheai arbëreshFrançesko Krispi.” (Arjan Th. Kallço)

 kronikën e kohës është regjistruar dhe një fakt tjetërkuptimplotë: vajza arbëreshe ngaPianaXhovana Peta, do  shkonte  Palermo me flamurin italian fshehur gji dhe do ta valëviste pas fitores  kryengritjes qiellin e lirë  kryeqendrës  Sicilisë.

Siç dihet, me betejën e Kasertos 2 tetor 1860 morifund fushata e lavdishme e Garibaldit hodhi themelet e pavarësisë dhe bashkimit  ItalisëS’ka dyshim se bilancikontributit arbëresh  këtë ngjarje  madhe historikepër fatin e Italisë është i padiskutueshëm dhe i admirueshëm. Këta pasardhës  Skënderbeutjo vetëmnderuanemrin e tij dhe  atdheut  origjinëspor treguanme prova dashurinë dhe besnikërinë e tyre proverbialendaj popullit dhe tokës mikpritëse. “Gjatë Risorxhimentos, – shkruanhistoriani Cezaro Lambrozo, – arbëreshët e Italisë dhanë luftëtarë trimaderdhën gjakbënë sakrifica panumërtamanifestuan virtyte  larta, u treguanqytetarë  denjë atdheut  tyre  dytë”.

**Mungesa e delegacionit  Serbisë  rastin e festimevepër 150 vjetorin e Bashkimit Italisësigurisht  nuk do  vihet re nga vetë italianëtNga ana tjetërprania e dydelegacioneve me zyrtarë  lartë nga Kosova dheShqipëria do  shihet si dicka e natyrshme jo vetëm se tani shqiptarët kanë dy shtete por sepse i natyrshëm kaqenë edhekontributi i shqiptarëve ndër vite për BashkiminItalisë.**

(Kontributi i shqiptarëve  bashkimin e Italisë ,IlirianDahri2011 )

Vetë Heroi i dy botëve e kujton këtë fakt  kujtimet e tij: “Nga asnjë vend tjetër i botësnuk mund t’ia dilnim me sukses  marshimin tonëpërvecse nga Hora e Shqiptarëve”. Pra   fillimet e tij Xhuzepe Garibaldi u mbështet tek arbëreshët  cilët  pas do ticilësontetrima.

Xhuzepe Garibaldi u lind  Nicë  4 korrik 1807, vdiq ishullin Caprera  2 qershor1882, revolucionar dheluftëtar për lirinë dhe bashkimin e Italisë.

** *Pas rënies  Republikës  Romës, Garibaldi me vullnetarët e tij filluan tërheqjen e tyre heroike. Ai me këtërast iu tha ushtarëve:

– Luftëtarëja çfarë ju afroj atyre  duan   ndjekinpas: uri ftohtëmungesëstrehemungesë municionipor gjithnjë syhapur  beteja dhe pa gjumëmarshimegjata dhe përleshje me bajonetaTani kush e do atdhenële   ndjekë pas. Kësajthirrjeje iu drejtuan katër mijëvullnetarë ndoqën pas heroin e tyre. ***