Ç’më tha Shqipe Hoxha për të kaluarën tonë të pa njohur për...

Ç’më tha Shqipe Hoxha për të kaluarën tonë të pa njohur për ne?!

1012
0
SHPËRNDAJE

Shkruan: Fahri XHARRA

Të bisedosh me Zonjën Shqipe Hoxha edhe pse virtualisht është një kënaqësi e veçantë për mënyrën e saj të komunikimit; komunikim i qytetëruar që të ngjallë kureshtjen për të nxënë më shumë. Historia e jonë e shkruar dhe e fshehur dhe aty qëndron ; bibliotekat botërore e kanë fondin e pasur me ato që flitet për ne. Fatbardhësisht që dashamirët e kombit me njohuritë e tyre po mundohen të shkojnë thellë e më thellë në histori duke e nxjerrë jashtë dhe duke e bërë publike atë që nuk e dinim , atë që nuk guxonim ta dinim. Historia e jonë për ne ishte e “koduar “ dhe të rrallët ishin ata që mundeshin të shfletonin diçka duke e “ thyer “ kodin dhe si kundërshpërblim ishte se nuk dihej se çka i priste pastaj.

Unë i zgjodha tri tema për bisedë:

1. Simbolet ilire ne varrezat e Bosnjës dhe Hercegovinës !shqip-1Origjina e lashtë e varrezave ilire në Bosnje. Emri Bosna (Boson) rrjedh nga gjuha ilire. Fjala ilire Bosona do të thotë lum. Filologu Anton Mayer për ermin Bosnja thotë se e ka bazë të lashtë indoevropiane “bas” ose “bhog”, që do të thotë “rrjedhë ujore”. Pra, Bosnja ka kuptim të njëjtë sikurse lumi . Bëhet përpjekje e vazhdueshme sllave qe simbolet e varreve të Bosnjës, atribuohen zoti Perun sllav, por kjo teori e shpifur harron se këtu dikur ka sunduar mbretëria Ilire, ku Bosnja e lashtë, apo Bassania, ka qenë prej kohësh pjesë e kësaj Mbretërie Ilire.

Zbulimet arkeologjike në shumë vende në BiH konfirmojnë, ku sipas analizave shkencore të varrezave mesjetare, është arsyeja pse simbolika e tyre dhe kuptimi i duhet kërkuar në kohët e lashta, dmth . tek Ilirët.

Popullariteti i simboleve të kultit ilir në mesin e popullit boshnjak pasqyrohet qartazi kur çdo njeri që shkon diku në rrugë duhet të sjellë me vete një sëpatë dhe të mbrohet nga sulmet e mundshme, të pres dru për zjarr apo për të ndërtuar vetes një strehë.

Besimi i sëpatës ka fuqi hyjnore dhe paraqet perëndeshën Hënë, ku mund të vërehet në mbishkrimet e gjetura ne varrezat e Bosnjës. Sipas tregimeve mitologjike një vajzë kur bie në dashuri vë sëpatën, prapa derës së shtëpisë kjo pjesë e ritualit ,kthehet serish dhe sjellë sëpatën në vatërën e shtëpisë së re…dhe kthehet prapë në dyert e vatrës. Nga dashuria e paskajshme magjia ra nën juridiksionin e hënës që ishte perëndesha Hënë.
Simboli i sëpatës, në varrezat ilire në Bosnjë në fakt ishte simbol i perëndeshës Hënë. Në mbështetje të këtij pohimi në mënyrë ideale mund të shërbejë legjenda e djalit të penalizuar që ngriti sëpatën nënës së tij dhe perënditë e dënuan menjëherë, kështu që ai e vrau atë dhe në trupin e tij, në një dorë ja lë sëpatën, duke e transformuar atë në sipërfaqen e Hënës, në netët e hënës së plotë, duke i paralajmëruar të tjerët se ata duhet të respektojnë gruan që është nënë e shenjët.

2. Lumi “Lethe’ “Thuaj Le” Harreses !

Lumi “Le-the’ “Thuaj Le” , Harreses !
Ne gjuhen shqipe “Lumi i harresës” ,i cili ju bente te vdekurve ta harrojnë te kaluarën e tyre dhe te kishin mundësinë te ktheheshin prapë ne një bote tjetër pa e diture te kaluarën e tyre,po ashtu edhe njerëzve te tjerë,po çfar kuptojmë ne me fjalën “Le-the”,ajo na Intereson me shume “Le the” ne shqip mund ta kuptojmë,”Kur te lëmë diçka qe kemi thënë ” Le the “Thuaj Le” diçka qe e le dhe harrohet,po ashtu dhe ne ditët e sodit shume njerëz mendojnë se nëse gjuajnë diç ka ne lum shkon se bashku me lumin dhe Harrohet.

Fjale nga pleqëria “E marrët Pusi”
“LE-THE” “THUAJ LE” Harroje te kaluarën “Thuaj le te Kaluarën”
Le-the ishte perëndeshë pellazgo-ilire e harresës . Ajo ishte e lidhur me natën po ashtu ajo ishte e lidhur me lumin me të njëjtin emër. Kurdo që dikush vdiste shkonte në Hades, ata kishin për të pirë nga uji i saj në mënyrë që ata do të harrojnë ish-jetën e tyre, kur ata ishin të rilindur.

3 Dea Furrina, perëndesha pellazge-Etruske !

Etrusket filluan të flasin …” Fundi i misterit etrusk ”….Z . Mayani. Ndëshkim i nëntokës i gjithë atyre qe janë betuar ,,betimin e rreme, ,pra janë përballur me ketë perëndeshë në qytetin DIS…
Dante duke ndjekur Virgjilin na përshkruan të njëjtën triptikë tre-karakteret të Erinës; në Canto IX të Ferrit, ata që përballen me poetët në portat e qytetit Dis. Një betim formulik në Iliada thirret si “ata që nën tokë janë të ndëshkuar kushdo që është betuar në betimin e rremë”.shqip-3

Një teori alternative për origjinën e emrit të Furrina është se ajo është e lidhur me furvus latine, që do të thotë “të errët” ose “e zezë”, ose për të fuscus, “errët” ose “errët”, të cilat janë marrë për t’iu referuar një aspekt të Furrinas si një perëndeshë errët e errësirës. Sipas Varro-s dhe Georges Dumézi, Furrina ishte një perëndeshë e burimeve. Emri i saj do të jetë e lidhur me rrënjën Indo Evropiane BHR-u-n, duke treguar lëvizjen apo burimin e ujit, e përafërta për pranverë gotike, Brunna, fervēre Latine, nga * fruur> Furrë me metatezë e zanore, do të thotë flluskë apo çiban. Krahaso anglisht “zjarrtë”, “plot gjallëri” dhe latine defrutum, verë të zier.
Sipas Ciceronit tjetër shenjte dedikuar për kultin e Furrina ishte vendosur në afërsi të Satricum. Ky vend nuk ka qenë më e njohur, por një fshat i vogël pranë Arpinum.
Furrina është një perëndeshë e lashtë me origjinë etruske. Natyra e saj e saktë është debatuar; Por adhurimi i saj është mjaft e vjetër, që daton që nga kohët shumë të hershme, edhe pse nga fundi i Republikës Romake kulti i saj ishte harruar.
Ajo kishte një korije të shenjtë të vendosura në Janiculum, një kurriz të gjatë ose kodër në bregun e djathtë të Tiber në Romë, zakon i saj i dukshëm kishte një pranverë, dhe ndoshta ka pasur një vend të shenjtë atje . Në kohët e mëvonshme (mesi-1 shekullin) një tempull në Triadë të Jupiter Heliopolitanus (versionin romake e Stuhia fenikase Perëndia Baal-Hadadit), Venus Heliopolitan ( perendia Siriane Atargatis) dhe Mercury (konsiderohet Djali i saj , ndoshta Simios) është ndërtuar në vend, dhe ndoshta për shkak të kësaj ka pasur disa mbetje të gjetura aty që nga koha republikane.
Furrina ishte aq i rëndësishëm sa herë të ketë merituar një festival, i quajtur Furrinalia (ose Furinales feriae, fjalë për fjalë “Festivali i Furrina”), e cila u mbajt më 25 korrik. Ajo gjithashtu kishte priftin e saj, flamenët Furinalis (flamens qenë një nga 15 priftërinjtë dedikuar çdo kultit të një Hyjnie të caktuar).
Dea Furies, identifikuar si Le Erinni është personifikimi i tmerrshëm i hakmarrjes, sipas vlerës, pesha që perëndeshë Furrina luan në qytetërimit romak; edhe emri Le Erinni është në një farë mënyre të jetë një rrjedhje.
Të nxëmë sa më shumë , na porositë Zonja Shqipe se kjo është për të miren tonë.